Turbeta u Travniku predstavljaju objekti memorijalne arhitekture Bosne i Hercegovine. Dva turbeta, turbe Abdulah-paše Muhsinovića i Hafiza Ali Dželaludin-paše i turbe Perišan Mustafa-paše, pod zajedničkim imenom Turbeta pod lipom, proglašena su za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.
Abdulah-paša Muhsinović bio je četiri puta bosanski namjesnik. Prvi put je bio u periodu od 1720. do avgusta 1727. godine, drugi put od 11. oktobra 1733. do novembra 1735. godine, treći put od 1740. do 1741. godine i četvrti put od 5. maja 1748. do 25. aprila 1749. godine, kada je i umro. Jedno vrijeme Muhsinović je bio i veliki vezir, što je i navedeno u natpisu na turbetu. Hafiz Ali Dželaludin-paša postavljen je za bosanskog namjesnika 8. decembra 1819. godine. U Travnik je došao 29. marta 1820. i na tom položaju ostao do 28. novembra 1822. godine. Ubrzo nakon toga je umro naprasnom smrću. Bio je poznat kao vrlo strog i jedan od najenergičnijih namjesnika Bosne.
Turbe nalazi se u centru gornje čaršije. Sagrađeno je neposredno poslije Abdulah-pašine smrti 1748. godine. Osnova turbeta je dimenzija 5,25 x 5,20 metara. Konstrukciju čini osam kamenih stubova kružnog presjeka, završenih dekorisanim kapitelima. Visina stuba sa kapitelom iznosi 2,28 metara. Stubovi su međusobno spojeni polukružnim lukovima, koji nose gornji – zidani dio turbeta i otvorenu kupolu prečnika 4,09 metara sa rebrima od ravnih željeznih profila isprepletenih žicom. Prostor između stubova je popunjen ogradom od kovanog gvožđa. Cjelokupna površina turbeta je oslikana viticama, cvjetićima i listićima. U istom turbetu sa zapadne strane nalazi se još jedan sarkofag sa nišanima, koji pripada djevojci Fatimi o kojoj nema drugih podataka osim natpisa na uzglavnom nišanu. Ovaj nišan se nalazio na prostoru između turbeta, te je, usljed regulacije ovog dijela Travnika, prebačen u turbe pomenutih vezira.
Perišan Mustafa-paša postavljen je za bosanskog valiju 28. decembra 1796. godine. U Travnik je došao 28. maja 1797. godine i na tom položaju ostao sve do smrti 14. februara 1799. godine. Godine 1797. na prostoru između ova dva turbeta sagradio je česmu. Vodovod za ovu i ostale travničke česme izgradio je Mehmed-paša Kukavica Osnovu turbeta predstavlja gotovo pravilan šestougaonik sa stranicama dužine oko 3,65 metara. Zidanu konstrukciju turbeta nosi šest kamenih stubova kružnog presjeka. Stubovi se postepeno sužavaju prema vrhu. Površine stubova, za razliku od turbeta Abdulah-paše Muhsinovića i Hafiza Ali Dželaludin-paše, bogato su dekorisane. Prostor između stubova je popunjen ogradom od kovanog gvožđa visine 1 metar. Iznad stubova se nalaze pandatifi na koje se oslanja konstrukcija otvorene kupole prečnika oko 3,70 m, sa rebrima od ravnih željeznih profila isprepletenih Slikana dekoracija turbeta sa spoljne strane je sa cvjetovima ljiljana, vinove loze i karanfila.
Travnicki.INFO
